Silikon Vadisi uzun yıllar boyunca “daha iyi bir dünya” vaadinin adresi sayıldı. Garajlardan doğan girişimler, açık kaynak romantizmi ve “dünyayı bağlama” sloganları bu imajı besledi.
Eylül 2025’te, kapitalizmin giderek derinleşen yapısal krizlerinin gölgesinde yayımlanan ve Fransız gazeteciler Nastasia Hadjadji ile Olivier Tesquet’nin imzasını taşıyan Apocalypse Nerds: Comment les technofascistes ont pris le pouvoir (Kıyamet İnekleri: Teknofaşistler İktidarı Nasıl Ele Geçirdi), bu imajın nasıl çöktüğünü anlatıyor.
2025 yılının siyasi atmosferinde, Donald Trump’ın daha acımasız bir şekilde Beyaz Saray’a dönüşü ve Elon Musk gibi dev teknoloji patronlarının siyasal alandaki eşi görülmemiş nüfuzu, bu kitabın zamanlamasını ürkütücü derecede isabetli kılıyor.
Hadjadji ve Tesquet’nin bu ufuk açıcı eseri yalnızca bir teknoloji endüstrisi eleştirisi değil; aynı zamanda sermaye sınıfının en üst yüzdelik dilimini oluşturan teknoloji oligarklarının toplumsal müşterekleri nasıl gasp ettiğini ve demokratik kazanımları yok ederek nasıl bir “neo-feodalizm” inşa etmeye çalıştığını belgeleyen bir sınıf mücadelesi manifestosu niteliğinde.
Teknofaşizm: Kapitalizmin Dijital Evrimindeki En Tehlikeli Safha
Hadjadji ve Tesquet, Silikon Vadisi’nin bir zamanlar “dünyayı daha açık, eşit ve bağlantılı bir yer haline getirme” iddiasıyla pazarlanan o sahte ütopik maskesini tamamen indiriyor.
Kitap, “teknofaşizm” kavramını tartışmanın merkezine oturtarak, günümüz teknoloji milyarderlerinin artık yalnızca daha fazla kâr peşinde koşan sıradan kapitalistler olmadığını, devleti ve siyasal alanı bütünüyle kendi çıkarlarına göre yeniden dizayn etmek isteyen ideolojik birer aktör olduklarını gözler önüne seriyor.
Faşizm, kapitalizmin derin kriz anlarında başvurduğu en şiddetli savunma ve tahakküm mekanizmasıdır. Yazarların işaret ettiği teknofaşizm ise bu mekanizmanın; algoritmalar, devasa veri tekelleri ve gözetim kapitalizmi ile donatılmış, çok daha sinsi ve yapısal bir versiyonu. İfade özgürlüğü kisvesi altında kendi devasa dijital platformlarını aşırı sağcı, gerici ve emekçi düşmanı ideolojilerin merkez üssü haline getiren bu oligarklar, kamuoyunu manipüle ederek demokratik denetim mekanizmalarını felç ediyor.
Ulus-Devletin Çöküşü ve Özelleştirilmiş Distopyalar: “Ağ Devletleri”
Kitabın en çarpıcı analizlerinden biri, bu milyarderlerin “ayrılıkçı” (secessionist) siyasi ufuklarına ve toplumsal sorumluluktan kaçışlarına dair yaptığı tespit.
Hadjadji ve Tesquet’nin belirttiği üzere, “dünyanın sonu” onlar için bir felaket değil, kendi mutlak iktidarlarını kuracakları yeni düzenin başlangıcı.
Bu yeni düzen, eşitlikçi bir anayasa veya yurttaşlık bilinci üzerine değil; özel şirketler gibi yönetilen, her türlü devlet regülasyonundan, sendikal haklardan ve vergi yükümlülüğünden muaf “Ağ Devletleri” (network states) ve otonom libertaryen yerleşim bölgeleri üzerine kurulu.
Demokratik bir toplumda devlet, zayıfları piyasa tiranlığından koruyan, kamu hizmeti sunan ve zenginliği yeniden dağıtan bir aygıt olmalı. Ancak Apocalypse Nerds’ün haklı olarak uyardığı bu vizyonda, kamusal alan tamamen özelleştiriliyor ve ortadan kalkıyor.
Yazarların “geleceğin Orta Çağ’ı” olarak adlandırdıkları bu sistemde, yurttaşlık kavramı yerini hiçbir hakkı olmayan “kullanıcı” statüsüne bırakmakta; teknoloji lordlarının modern feodal beyler gibi hüküm sürdüğü, yoksul kitlelerin ise bu sistemde yalnızca dijital serfler olarak hayatlarını sürdürdüğü bir distopya inşa ediyor.
“Kıyamet” Beklentisi ve Ekolojik Yıkımdan Bireysel Kaçış
Kitap, bu milyarder sınıfın neden kendilerine devasa yeraltı sığınakları inşa ettiklerini veya neden uzay kolonizasyonuna milyarlarca dolar harcadıklarını sınıfsal bir temelde deşifre ediyor.
Sosyalist açıdan bu durum, kapitalist irrasyonalitenin ve bencilliğin zirvesi.
Dünyayı dizginlenemeyen büyüme hırsı, ekolojik yıkım ve devasa gelir eşitsizliği ile yaşanmaz hale getiren aynı sermaye sınıfı, yarattığı bu enkazı temizlemek veya adil bir sistem kurmak yerine, enkazdan kaçmanın ve kendi ayrıcalıklı “kalelerini” yaratmanın peşinde.
“Apocalypse Nerds” (Kıyamet İnekleri) tam da bu noktada tarihsel bir rol oynuyor: Dünyayı ateşe verirken o ateşte ısınan ve zehirli dumanından korunmak için sadece kendilerine yetecek teknolojik fanuslar inşa eden bir oligarşik zihniyetle karşı karşıyayız. Emekçi sınıflar iklim felaketlerinin, savaşların ve ekonomik krizlerin bedelini hayatlarıyla öderken, bu azınlık elitler teknolojik zenginlikleriyle kendilerini “kurtarılmış” bir sınıf olarak görüyor.
Sosyalist Bir Teknoloji Vizyonu İçin Mücadele Çağrısı
Olivier Tesquet ve Nastasia Hadjadji’nin bu kapsamlı incelemesi, bizlere yalnızca karamsar, çaresiz bir fütüristik tablo çizmiyor; aynı zamanda tahakküm altına alınmış kitlelere acil bir örgütlenme ve direniş çağrısı yapıyor.
Kitabın ortaya koyduğu temel gerçek şu: Teknoloji veya yapay zeka, kendi başına tarafsız, kaderci bir olgu değil; asıl mesele, onun kimin mülkiyetinde olduğu, hangi algoritmalarla kimin sınıfsal çıkarlarına hizmet edecek şekilde tasarlandığı.
Silikon Vadisi’nin gerici milyarderleri küresel teknolojik altyapıları şimdilik ele geçirmiş olabilir, ancak bu mutlak bir nihayet değil. Demokratik sosyalist bir strateji, acilen bu devasa teknolojik altyapıların demokratikleştirilmesini, algoritmaların açık kaynaklı ve şeffaf hale getirilmesini ve temel dijital platformların özel mülkiyetten çıkarılarak kamu yararına çalışan müşterekler haline getirilmesini savunmalı.
İnsanlığın geleceği, birkaç milyarderin uzay fantezilerine veya şirket gibi yönettikleri yalıtılmış adalarına terk edilemeyecek kadar değerli. Teknofaşist oligarşiye ve onların yarattığı çürümeye karşı verilecek en güçlü yanıt; dijital müşterekleri savunan, emeğin haklarını teknolojik dünyada da merkeze alan ve teknolojiyi azınlığın tahakküm aracı olmaktan çıkarıp toplumun kurtuluşu için kullanan, örgütlü ve enternasyonal bir hareketi inşa etmek.
Apocalypse Nerds, bu kavganın yarın değil, bugün ve tam şu anda verilmesi gerektiğini bizlere son derece sarsıcı bir entelektüel derinlikle hatırlatıyor.
